Eetstoornissen: zien en zwijgen...?

We leven in een tijd van overvloed: nog nooit was er zoveel eten beschikbaar. Tegelijkertijd vinden we het belangrijker dan ooit om niet dik te zijn. Slank is het schoonheidsideaal, en hoe slanker hoe beter. Het zijn onder andere deze tegenstrijdige signalen die bij jongeren leiden tot een eetstoornis.

Hoe reageren we daar als christenen op? Hebben wij meer begrip voor jongeren met een afwijkend figuur dan ‘de wereld'? En durven wij onze jongeren aan te spreken als we denken dat er een probleem is?

Anorexia
Er zijn drie eetstoornissen die veel voorkomen onder jongeren. Ten eerste anorexia. Meiden (95% van de mensen met eetstoornissen is vrouw) die hieraan lijden zijn bang om dik te worden. Daarom gaan ze steeds minder eten en steeds meer sporten. Naarmate het probleem langer duurt worden de slachtoffers steeds magerder, maar toch gaan ze door. Veel meiden met anorexia ontwikkelen stofwisselingsproblemen en/of worden onvruchtbaar, tijdelijk of voorgoed. Naar schatting overlijdt vijf tot tien procent aan anorexia.

Boulimie
Daarnaast is er boulimie. Mensen met deze ziekte hebben eetbuiten waarbij ze van alles achter elkaar naar binnen proppen. Uit angst om dik te worden proberen ze daarna het voedsel dat ze gegeten hebben weer kwijt te raken, bijvoorbeeld door te braken of laxeermiddelen te gebruiken. Patiënten krijgen vaak te maken met een slecht gebit en keelklachten, nier- en leverstoornissen. Ook kan hartfalen optreden.

Binge eating disorder
Binge eating disorder (BED), de derde veel voorkomende eetstoornis, lijkt op boulimie. Ook hier is er sprake van eetbuien, maar de slachtoffers braken of laxeren daarna niet, waardoor er (extreem) overgewicht ontstaat, met alle daaraan verwante risico's, zoals diabetes en hart- en vaatziektes.

Professionele hulp nodig
In dit artikel willen we u geen tips aan de hand doen om jongeren te helpen met hun genezing van eetstoornissen. Anorexia en boulimie zijn ziektes; binge eating disorder wordt vaak als een verslaving geclassificeerd. Kortom: professionele hulp is geboden.

Maar... lang niet alle jongeren met een eetstoornis krijgen de hulp die ze nodig hebben. Gedeeltelijk komt dat omdat ze hun ziekte graag geheim houden. Eten of niet eten geeft hen, hoe vreemd dat misschien ook klinkt, een houvast om het leven aan te kunnen. Dat houvast willen ze niet kwijt. Daarom zullen ze niet snel zelf om hulp vragen.

Eenzaam
Natuurlijk is het voor patiënten met extreem onder- of overgewicht moeilijk om hun probleem verborgen te houden, maar zelfs als ze aangesproken worden op hun gewicht zullen ze vaak ontkennen dat ze een probleem hebben. Tegelijkertijd zijn ze erg eenzaam omdat ze met een geheim leven.

Meiden met anorexia trekken soms naar elkaar toe (en stimuleren elkaar in een groep dan om nog meer af te vallen), maar degenen die aan boulimie en BED lijden praten gewoonlijk met niemand over hun probleem. Ze schamen zich ervoor en piekeren er eindeloos over. Ze zitten in een gevangenis waar ze zelf in gestapt zijn, maar waar ze de sleutel van hebben verloren. U kunt hen helpen om in ieder geval de deur weer te openen.

Taboe
Wat doet u als ouder, jongerenwerker of gewone belangstellende als u een eetstoornis vermoedt? Helaas doen veel mensen helemaal niets. Juist omdat een lichamelijk ideaalbeeld zo belangrijk is geworden, lijkt het wel of er een taboe rust op mensen (constructief) aanspreken op hun afwijkende gewicht.

Het is belangrijk om dat toch te doen. Juist dan kan de vicieuze cirkel van een eetstoornis doorbroken worden. Ga er daarbij niet van uit dat één gesprekje voldoende is. U zult met geduld - en vooral met tact - te werk moeten gaan. Meiden en jongens met deze stoornissen voelen zich kwetsbaar en zullen zich snel terugtrekken.

Praten
Toch is het belangrijk om het contact met de jongere aan te blijven gaan. Door nu in te grijpen kunt u veel toekomstig leed voorkomen. Uiteindelijk zal ook de jongere een gevoel van bevrijding ervaren als hij/zij over het probleem kan praten. Zoals in Psalm 32:4 staat: "Want zolang ik zweeg, kwijnde mijn gebeente weg onder mijn gejammer de ganse dag."

Praten over het probleem en er christelijke hulp voor zoeken zal de jongere bevrijding geven en een kans bieden op een nieuw leven. Het is de moeite waard om daarvoor het zwijgen te doorbreken!