Het hoe en waarom van tradities

Een traditie is een oude gewoonte van een groep mensen. Deze omschrijving kan op een positieve manier worden uitgelegd, zoals de gemiddelde Nederlander doet bij bijvoorbeeld Sinterklaas.

Het woord traditie heeft binnen kerkelijk Nederland helaas vaak een negatieve klank. Complete kerkelijke stromingen zijn ontstaan omdat mensen zich afzetten tegen ‘de tradities' binnen hun kerk. Als we de Bijbel bekijken, zien we echter dat God tradities erg belangrijk vindt. Reden genoeg om ‘de traditie' eens uit de kast te halen, goed af te stoffen en de plek te geven die het toekomt: in het hart van het gezin met als doel om Gods principes over te dragen aan de volgende generatie.

Onze God is een God van tradities. Dat zien we al in het eerste Bijbelboek, waar Hij een wekelijkse rustdag instelt. Later, bijvoorbeeld in het boek Leviticus, lezen we over de verschillende feesten die God aan Zijn volk geeft. De feesten hebben als doel om de grote daden van God te herdenken en deze over te dragen aan de volgende generatie.

God vindt het belangrijk dat wij onze kinderen vertellen over Hem. In Deuteronomium 6:4-9 draagt God ons op om voortdurend over Hem te spreken, onze kinderen Zijn geboden in te prenten en er steeds over te spreken. Thuis en onderweg, als we naar bed gaan en als we opstaan. Dit betekent dat we in de eerste plaats zelf heel dichtbij God moeten leven. Door te kijken naar hoe wij ons leven met God vormgeven, leren onze kinderen Hem kennen. Daarnaast moeten we onze kinderen dus inprenten wie God is. Tradities kunnen hierbij een goede hulp zijn.

Tradities binnen het gezin
Dat God het belangrijk vindt dat we onze kinderen over Hem vertellen, mag duidelijk zijn. En dat God tradities als middel geeft om ons daarbij te helpen, ook. Maar... welke plek behoren tradities nu te hebben binnen ons gezin? En hoe zorgen we ervoor dat tradities niet verworden tot rituelen zonder enige geestelijke inhoud? Daarvoor is het belangrijk dat we zelf dichtbij God leven. Als onze relatie met Hem vurig en intens is, dan is ons verlangen om onze kinderen in contact te brengen met God dat ook. Tradities die worden vormgegeven vanuit dat verlangen, zijn levend en aansprekend.

Dergelijke tradities ondersteunen de geloofsopvoeding en hebben hun plaats in het hart van het gezin. Tradities die niet worden ingesteld en onderhouden vanuit een levende relatie met God, zijn leeg en verworden al snel tot ‘oude gewoonten van een groep mensen'.

In de praktijk
Als (jong) gezin nieuwe tradities in het leven roepen is niet altijd gemakkelijk. Tradities onderhouden is vaak nog lastiger. Om u op weg te helpen, zetten we een aantal praktische tips op een rijtje:

• Ga eens na welke tradities u van huis uit hebt meekregen en welke betekenis deze voor u hebben. Vervolgens kunt u bekijken welke van deze tradities u in uw eigen gezin wilt voortzetten.
• Wanneer u een nieuwe traditie instelt of een oude traditie nieuw leven inblaast, betrek dan uw hele gezin hierbij. Leg uit waarom deze traditie zo belangrijk is en wat hij betekent.
• Prik vaste momenten. Heeft u bijvoorbeeld besloten om maandelijks een gezinsavond te houden, leg deze dan ook vast in uw agenda. Daarmee geeft u niet alleen aan dat u een dergelijk moment belangrijk vindt, maar ook dat u bewust tijd maakt voor uw kinderen.
• Heeft u kinderen in verschillende leeftijdscategorieën, zorg dan dat de traditie aansluit bij het niveau van al uw kinderen. Dit kan bijvoorbeeld door voor de jongste een andere activiteit te verzinnen dan voor de oudere kinderen.

Voorbeelden van tradities

• Begin een verjaardag met het hele gezin op het bed van de jarige en pak de cadeautjes daar uit. Schuif vervolgens met zijn allen aan de ontbijttafel en laat ieder gezinslid - of een aantal gezinsleden - een kort gebed uitspreken voor de jarige.
• Geef uw kind een stuk persoonlijke aandacht wanneer u hem/haar naar bed brengt. Lees samen uit de Bijbel en bid samen. Bied ook ruimte om vragen te stellen en laat uw kind zijn/haar verhaal doen over de afgelopen dag.
• Kinderen weten vaak niet wat de echte betekenis is van feestdagen als Kerst en Pasen. Geef feestdagen daarom op een creatieve manier diepgang door bijvoorbeeld een Joods gerecht te koken of met het gezin een toneelstuk te spelen. Leg uw kinderen aan de hand hiervan uit wat we nu eigenlijk vieren en waarom.

Nederlanders en tradities
Uit onderzoek is gebleken dat voor de gemiddelde Nederlander Sinterklaas de belangrijkste traditie is. Ruim tienduizend Nederlanders leverden hun top tien van favoriete tradities in. De goedheiligman wordt op de voet gevolgd door ‘het optuigen van de kerstboom'.

‘Naar de kerk gaan' vinden we terug op nummer 29. "Mensen vinden blijkbaar dat ze dat moeten doen, maar over 25 jaar komt die niet meer voor in de lijst, denk ik", aldus de directeur van het Nederlands Centrum voor Volkskunde naar aanleiding van het onderzoek naar de belangrijkste tradities van het Nederlandse volk.