Seksuele opvoeding en de rol van vaders

Seksualiteit is een onderwerp waar in de meeste gezinnen niet veel aandacht aan wordt besteed. Uit onderzoek blijkt dat 88% van de tieners meer van hun ouders had willen horen over seksualiteit. En dan gaat het niet over de bloemetjes en de bijtjes, maar over de emotionele en geestelijke aspecten van seksualiteit en de verschillende rol van de man en de vrouw.

Schaamte
Hoe komt het toch dat ouders het zo lastig vinden om over dit onderwerp te praten? Volgens drs. Rob Hondsmerk is de oorzaak hiervan terug te leiden tot de schepping. Tot de zondeval om precies te zijn. Rob: "De mens komt na de zondeval tot de ontdekking dat hij naakt is. Daar begint de schaamte. Vervolgens maakt God in Genesis 3 ook duidelijk dat er rondom seksualiteit een gezonde schaamte hoort te zijn. Een ander belangrijk feit is dat de lichamelijke eenwording een ‘geheimenis' is (Efeze 5:32)." Geen gemakkelijk onderwerp om te doorgronden en over te praten dus.

Identiteitsvorming
"Maar dat is zeker geen excuus om het onderwerp maar links te laten liggen in de opvoeding", benadrukt Rob. "Zeker gezien het feit dat de seksuele opvoeding een wezenlijk onderdeel is van de identiteitsvorming van een kind." Vanuit het pastoraat en de hulpverlening is bekend dat er talloze volwassenen rondlopen met een groot gebrek aan identiteit. Vragen als ‘Waar leef ik voor?' en ‘Wie ben ik?' zijn vaak centrale thema's. "Niet zelden blijkt dan de vraag te herleiden tot de gezinssituatie waar iemand uitkomt en de rol van vader en/of moeder binnen het gezin", aldus Rob.

Beeld en karakter
"Een kind ontleent zijn of haar identiteit - dus tevens de seksuele identiteit - aan beide ouders."
Ook dit feit is terug te leiden tot het scheppingsverhaal. Rob: "God maakte bij de schepping Adam naar Zijn beeld en gelijkenis. Vanuit Adam heeft hij Eva gemaakt, een deel van Zijn karakter daarmee uit Adam halend en in Eva leggend. De bedoeling van God is dat in de eenheid van Adam en Eva (dus man en vrouw) Zijn beeld en karakter weerspiegeld wordt. Met andere woorden: dat kinderen in hun ouders ontdekken wie God is. Zo werkt identiteitsvorming! Kinderen ontdekken zichzelf vanuit de relatie met hun ouders en van daaruit wie zij zijn in Christus. Dat betekent dus dat vaders daarin een belangrijke rol spelen, net zo groot en belangrijk als moeders!"

Jongens
"Voor jongens geldt dat zij van hun vader leren hoe een man zich gedraagt ten opzichte van een vrouw, in dit geval hun moeder", aldus Rob. "En hoe hij zijn door God gegeven verantwoordelijkheid opneemt en invult. Zodra een jongen tiener wordt, verandert de rol van vader langzaam van voorbeeld naar coach.

Meisjes
Voor meisjes ligt het anders. Omdat vader daar van het andere geslacht is, is hij de eerste man waarmee een meisje een intieme hartsrelatie heeft. De eerste man van wie zij in veiligheid kan leren hoe een man is. Vader moet haar vanuit die rol bevestigen in haar identiteit."

Onmisbare rol
Op het gebied van seksualiteit heeft vader tevens een onmisbare rol. Rob: "Bij jongens geeft vader aan hoe hij omgaat met verleidingen, met zijn lichaam en hoe hij God kan eren in een wereld die van Hem niets meer wil weten en er een compleet vertekend beeld van seksualiteit op nahoudt. Hij laat zijn zoon ook zien hoe hij met vrouwen omgaat en hoe hij zijn vrouw eert en haar hoogacht (als het goed is!). Voor zijn dochters maakt vader duidelijk hoe kostbaar zij zijn. Dat geldt ook voor hun lichaam. Door de manier waarop hij met hun moeder omgaat, laat hij zijn dochters zien hoe mannen met hen om zouden moeten gaan."

Draag uw verantwoordelijkheid!
Veel jongeren hebben een vertekend beeld van seksualteit (denk bijvoorbeeld aan ‘Breezerseks'). Kan een omgekeerde conclusie luiden dat er dus een grote hoeveelheid vaders is die het in de (seksuele) opvoeding heeft laten afweten? "Jazeker!", bevestigt Rob. "Daarom wil ik mij tenslotte ook richten tot alle vaders met de tekst uit Efeze 6:4: 'Vaders, voedt uw kinderen op in de tucht en terechtwijzing des Heren.' Dit is een opdracht aan vaders, niet aan moeders. Dus vaders: neem deel aan de opvoeding van uw kinderen, draag uw verantwoordelijkheid en help ze hun seksuele identiteit te leren kennen zoals God die heeft bedoeld!"