Je andere wang toekeren?

Als christenen nemen we de Bijbel serieus en zijn we gehoorzaam aan de boodschap. Tenminste... dat proberen we. De Bijbel wordt aan tafel gelezen, wordt uitgelegd in de kerk en praktisch gemaakt in het dagelijks leven. Het lijkt te functioneren. Totdat we stuiten op teksten die we niet kunnen of willen verklaren of die niet verenigbaar zijn met ons leven. De tekst uit Lukas 6:29 "Slaat iemand u op de wang, keer hem ook de andere toe"  is hier een voorbeeld van.

Principes
Het leven in het koninkrijk van God is gebonden aan wetten en regels. Dit zijn de principes die de Here God in de Bijbel gesteld heeft om met Hem om te gaan en als mensen met elkaar. De basis van deze principes is in de tien geboden beschreven. De eerste helft gaat over het leven tot eer van de Here God. De andere helft gaat over het leven in goede harmonie met anderen. Maar hoe zit het dan met al die andere regels en wetten? De regels die in de Bergrede staan zijn toch belangrijker omdat ze Nieuw Testamentisch zijn? De Oud Testamentische boodschap 'Oog om oog tand om tand' is toch iets heel anders dan het Nieuw Testamentische 'De andere wang toekeren'?

Aanvulling
De bergrede is niet tegen de wet van Mozes en vervangt ze ook niet door andere gedragsregels. De Bergrede ondersteunt de geestelijke principes van de wet. Om dit te illustreren stelt de Here Jezus verschillende misbruiken van de wet aan de kaak en plaatst daar de gerechtigheid van iemand die leeft vanuit God tegenover. De kern van de aanklacht die Jezus heeft tegen de Farizeeërs is dat ze de wet gebruiken en interpreteren ten gunste van zichzelf. De wet van de liefde die onvoorwaardelijk geeft, wordt door hen ondermijnd.

De wet
De Farizeeërs en de wetgeleerden gebruikten de wet 'oog om oog en tand om tand' met het oog op het ontvangen van zelfgerichte genoegdoening wanneer iemand hen schade toebracht. De wet daarentegen heeft als doel ongelimiteerde wraak te voorkomen. Het is immers een spontane menselijke reactie om terug te slaan wanneer onrecht wordt aangedaan. De wet voorkomt willekeurige vergelding en stelt een gecontroleerde rechtvaardige strafmaat voor.

Hartsgesteldheid
De Here Jezus geeft aan dat de wet die de Here God gegeven heeft tot een lege wet gemaakt is. De essentie is weggenomen. Mensen volgen zo de wet om de wet. Ze proberen het goed te doen, maar ze snappen er in werkelijkheid niets van. 'Oog om oog, tand om tand' is rechtvaardig. Maar het is alleen toepasbaar als de hartsgesteldheid van de persoon die het toepast juist is. In de tijd van Jezus begreep niemand de rechtvaardige betekenis meer. Ze pasten de wet simpelweg toe.

Vergeven
In Matthëus 5 zegt de Here Jezus dat Hij niet gekomen is om de wet of de profeten te ontbinden. De Oud Testamentische wet geldt nog steeds. Hij vervult de wet door er leven in te blazen. 'Oog om oog, tand om tand' is rechtvaardig. Maar als iemand je onrecht aandoet en je vergeeft het hem, is dat beter. Een wet domweg toepassen leidt tot niets. De hartsgesteldheid van de gelovige moet tot uiting komen door zijn leven.

Weerloze slachtoffers
Het is jammer dat de tekst: 'Slaat iemand u op de wang, keer hem ook de andere toe' vaak tot lege wet gemaakt wordt. Maken we dan niet bijna dezelfde fout als de wetgeleerden en de Farizeeen? Het gaat er niet om of we wel of niet terugslaan, maar om de hartsgesteldheid die we hebben. Kinderen mogen niet tot weerloze slachtoffers gemaakt worden doordat ze een wet opgelegd krijgen waar ze niet mee om kunnen gaan.

Pestkoppen
Een kind zal niet begrijpen waarom hij zich laat afranselen door leeftijdsgenoten. Door het toepassen van een lege wet zal hij vereenzamen en diep in de problemen kunnen komen. Misschien voelt hij voor de pestkoppen niets meer dan een intense haat.

Niet agressief maar assertief
De wet der liefde (Lukas 6:27 -38) zoals verwoord in de Bergrede leert om een ander uitnemender te achten dan jezelf (Filipenzen 2:3 ). Vanuit die gedachte zal een kind niet agressief reageren en zijn tegenstander met gelijke munt betalen. Tegelijkertijd mag hij assertief voor zichzelf opkomen. Hij moet zich kunnen verweren tegen pestsituaties. Toch liggen de oplossingen om assertief te reageren vaak niet voor de hand. De boodschap van Lucas 6 is duidelijk: Hij zal moeten reageren vanuit een positieve hartsgesteldheid.

Het goede doen
Natuurlijk vindt hij zijn tegenstanders niet aardig. Hij haat ze misschien zelfs. Maar door het goede te doen kan hij leren om het kwaad te overwinnen. Als een kind zich mee laat slepen door agressie doet hij hetzelfde als de pestkoppen. Maar door het goede te doen zal hij vurige kolen op de hoofden van de pestkoppen stapelen (Romeinen 12:21 ). Hij zal verbaal en non-verbaal actief moeten worden zodat hij op een juiste manier reageert. Misschien moet hij zich zelfs lichamelijk verweren om het slaan te doen stoppen.

Met vallen en opstaan
Kinderen moeten leren bereid te zijn om in de voetstappen van de Here Jezus te wandelen en daardoor omwille van het verspreiden te verdragen. Net als volwassenen mogen ze dat met vallen en opstaan leren.

Wel leren terugslaan?
Moeten we vanuit de gedachte, verwoord in dit artikel, onze kinderen dan maar leren om terug te slaan? Nee, natuurlijk niet. Dan zouden we weer een nieuwe lege wet gecreëerd hebben en de principes die de Here Jezus ons in de Bergrede aanreikt, naast ons neerleggen...